Kategoria: Przewodnik krajoznawczy
Utworzono: 2012-03-09 20:00:30 przez system

Kapliczki majstra Twaroga (V)

W Łąkcie, Trzcianie i Leszczynie. Kolejne kapliczki znajdują się w południowej części powiatu bocheńskiego, w pobliżu miejsca zamieszkania T. Twaroga. Są to dwie kapliczki słupowe oraz figura krzyża z Grupą Ukrzyżowania.

W Łąkcie Górnej, przy drodze z Muchówki do Żegociny stoi kolejna kapliczka wzniesiona rękami Twaroga, ta pochodzi z roku 1861, a więc jest drugą pod względem wieku jego kapliczką. W zwieńczeniu szczytowym, z charakterystycznym dwuspadowym zakończeniem pokrytym dla zabezpieczenia kamienia blachą, znajduje się metalowy krzyż. W ściance frontowej wykuta została głęboka wnęka, spoczywa w niej figurka NMP Niepokalanie Poczętej. Trzon od wspomnianej nastawy oddzielony jest kilkuwarstwowym gzymsem. Podkreślić należy również brak dalszego podziału na kondygnacje w obrębie trzonu kapliczki. Ścianki cokołu ozdobione są płasko rzeźbionymi wizerunkami: Matki Boskiej Różańcowej z klęczącymi u jej stóp postaciami świętych Dominika i Katarzyny Sienieńskiej, św. Antoniego z Dzieciątkiem Jezus i św. Jana Nepomucena. Nad płaskorzeźbą jest jeszcze jedna wnęka, mieści się w niej obecnie maleńka figurka Panny Marii. Na postumencie kapliczki znajduje się napis fundacyjny o poniższej treści:

FONDATOR ANTONI ROSZEK PROSI O WESTTHNIENIE DO BOGA ZA DUSZE ZMARŁE RATÓNKU ŻĄDAJĄCE R. 1861
/media/data/upload/Turystyka-Historia/Krajobrazy Bochenszcz/Kul-kapliczki Twaroga V/1.jpg/media/data/upload/Turystyka-Historia/Krajobrazy Bochenszcz/Kul-kapliczki Twaroga V/2.jpg/media/data/upload/Turystyka-Historia/Krajobrazy Bochenszcz/Kul-kapliczki Twaroga V/3.jpg/media/data/upload/Turystyka-Historia/Krajobrazy Bochenszcz/Kul-kapliczki Twaroga V/4.jpg

Kapliczka została starannie odnowiona w 2004 r. kosztem obecnego właściciela. W okresie zbiorowych, pieszych pielgrzymek do Kalwarii Zebrzydowskiej, kapliczka NMP była punktem zbornym dla pątników, po modlitwie stąd rozpoczynano pieszy marsz do Kalwarii.

Kapliczka w Trzcianie
W pobliskiej Trzcianie w przysiółku Glinik, będącym niegdyś samodzielną wsią, powstała kapliczka w schyłkowym okresie twórczości majstra Twaroga, bo w roku 1898. Jest to kapliczka słupowa, trójkondygnacyjna zwieńczona nastawą krzyża z figurami Grupy Ukrzyżowania. Pod krzyżem widoczne są postaci Matki Bożej i Marii Magdaleny. Śledząc formy architektoniczne tworzonych przez Twaroga kapliczek, o tej w Trzcianie wyrazić się trzeba szczególnie pochlebnie. Cechuje ją bogaty wystrój w detale i dbałość o ich poziom artystyczny. Sądzić należy iż po 40-tu latach tworzenia kamieniarskiej sztuki Twaróg wzbogacił na tyle swój warsztat rzeźbiarski, by sprostać istniejącej już wówczas konkurencji, którą sprawiał warsztat W. Samka w Bochni.

Mimo upływu ponad 100-tu lat kapliczka zachowała się w dobrym stanie, w nieco gorszej kondycji znajduje się wyjątkowo jedna z płaskorzeźb u podstawy trzonu (św. Jan Ewangelista), gdzie łuszczy się zewnętrzna warstwa piaskowca, zapewne wskutek podsiąkania wód gruntowych. W dolnej frontowej ściance trzonu kapliczki znajduje się napis fundacyjny ozdobiony od dołu motywem roślinnym:

FUNDATOROWIE JAN, JÓZEF I KATARZYNA KŁÓSKOWIE 1898
/media/data/upload/Turystyka-Historia/Krajobrazy Bochenszcz/Kul-kapliczki Twaroga V/5.jpg/media/data/upload/Turystyka-Historia/Krajobrazy Bochenszcz/Kul-kapliczki Twaroga V/6.jpg/media/data/upload/Turystyka-Historia/Krajobrazy Bochenszcz/Kul-kapliczki Twaroga V/7.jpg/media/data/upload/Turystyka-Historia/Krajobrazy Bochenszcz/Kul-kapliczki Twaroga V/8.jpg/media/data/upload/Turystyka-Historia/Krajobrazy Bochenszcz/Kul-kapliczki Twaroga V/9.jpg

Pod tą płyciną znajduje się podpis mistrza, ale obecnie widoczny jest tylko jego fragment, z uwagi na przysłonięcie go wmurowanym w postument flakonem na kwiaty. Ściana frontowa mieści ponadto płaskorzeźbę św. Anny Samotrzeć, natomiast w kondygnacji pod gzymsem wieńczącym trzon kapliczki znajduje się głęboka wnęka, a w niej figurka Matki Boskiej Różańcowej z Dzieciątkiem Jezus. Wschodnią ściankę wypełniają płaskorzeźby: wspomniany już św. Jan Ewangelista, św. Jan K. (Krzciciel), oraz św. Józef z Dzieciątkiem. Od strony zachodniej wizerunki św. Stanisława B.M. z leżącym u jego stóp Piotrowinem, św. Małgorzata z krzyżem i skrzydlatym smokiem trzymanym na łańcuchu, którego za swego życia poskromiła. Ponad nimi, płycinę ścianki zajmuje św. Katarzyna. Zaskakuje w tej kapliczce płaskorzeźba znajdująca się w górnej części trzonu, z tyłu, z tej strony kapliczek nie spotyka się bowiem płaskorzeźb. Tu widnieje wizerunek Matki Bożej z Dzieciątkiem, obie postacie w koronach.

Jak już wspomniano kapliczka bogato ozdobiona jest ornamentami, zaś fryz biegnący górą złożony jest z łuków, w narożach widnieją dodatkowo skrzydlate główki aniołków. Dekoracją krawędzi ograniczających płaskorzeźby na trzonie są natomiast wysmukłe półkolumienki. Uroda architektoniczna kapliczki wzbogacona jest otoczeniem dorodnych lip i żeliwnym ogrodzeniem.

Kapliczka z Leszczyny
Jest Chrystus i Maryja bez grzechu poczęta, a w płycinach ścianek ryte rysy świętych. Twaróg wykuł tę kapliczkę w 1894 r., była jedną z kilku ostatnich jego prac, ta stoi w ciągu wierzchowinowej drogi prowadzącej przez wieś Leszczynę, w obrębie posesji p. I. Chojeckiej. Styl tej kapliczki nawiązuje do charakterystycznych form z wczesnego okresu twórczości. Jest to kapliczka słupowa, czterokondygnacyjna, zwieńczona nastawą z klasycznym dla kapliczek wczesnego okresu dwuspadowym daszkiem. Fundatorami tej kapliczki było małżeństwo Katarzyna i Tomasz Chojeccy widniejący w inskrypcji fundacyjnej jako Hojeccy. W tympanonie wyrzeźbione jest „Oko Opatrzności” zaś w ściance frontowej nastawy, poniżej „Oka Opatrzności” widnieje płaskorzeźba Trójcy Świętej, dziś już zupełnie zatarta. Poniżej ozdobnego gzymsu z aniołkami, w obrębie trzonu, wykuta jest głęboka wnęka, a w niej figurka Matki Bożej Różańcowej z Dzieciątkiem. W niższej kondygnacji mieści się zaś płaskorzeźba ze św. Józefem. Ścianki boczne kapliczki wypełniają płaskorzeźby z wizerunkami świętych. Rozpoznać można św. Zofię z córkami, te trzymają w swych rękach znaki męczeństwa, zginęły za wiarę jak i ich matka św. Zofia patronka wdów. Kolejne wizerunki to patroni fundatorów, św. Tomasz i św. Katarzyna, ponadto św. Jan Chrzciciel i św. Wojciech.
/media/data/upload/Turystyka-Historia/Krajobrazy Bochenszcz/Kul-kapliczki Twaroga V/10.jpg/media/data/upload/Turystyka-Historia/Krajobrazy Bochenszcz/Kul-kapliczki Twaroga V/11.jpg/media/data/upload/Turystyka-Historia/Krajobrazy Bochenszcz/Kul-kapliczki Twaroga V/12.jpg/media/data/upload/Turystyka-Historia/Krajobrazy Bochenszcz/Kul-kapliczki Twaroga V/13.jpg/media/data/upload/Turystyka-Historia/Krajobrazy Bochenszcz/Kul-kapliczki Twaroga V/14.jpg

Kapliczka jest lekko przechylona ku wschodowi, sprawiły to korzenie rosnącej za kapliczką wierzby płaczącej, obecnie już ściętej. Kapliczka w Leszczynie, jak prawie każda inna, ma też swoją historię, ta przeżyła linię frontu przebiegającego przez Leszczynę w grudniu 1914 r. W wyniku ciężkich walk została wielokrotnie ostrzelana, a wgłębienia i szramy na kamieniu dokonane przez pociski, są doskonale do dziś widoczne. Poza ubytkami w kamiennej substancji z czasów wojny, kapliczka znajduje się w dość dobrym stanie.

c.d.n.
Czesław Anioł




Komentarze użytkowników

Portal nie jest odpowiedzialny za treść komentarzy dodanych przez jego użytkowników. Osoby, które dodają komentarze naruszające prawo, prawa osób trzecich lub naruszają prawa innych podmiotów mogą zostać pociągnięte do odpowiedzialności karnej lub cywilnej.